NASA duyurdu: Jüpiter kadar büyük, pamuk şeker kadar hafif!

NASA tarafından Kepler-51 sistemindeki iki gezegeni inceleyen gökbilimciler, bu sıra dışı dünyaların atmosferlerine dair ilk ipuçlarını elde ederken, düşük yoğunluklarının ardındaki gizemin ise henüz çözülemediğini belirtti.

JÜPİTER BOYUTUNDA, ÇOK DAHA HAFİF

Kepler-51 sistemi, NASA'nın Kepler Uzay Teleskobu tarafından 2012 yılında keşfedildi. Sistemdeki üç gezegenin olağanüstü düşük yoğunluğa sahip olduğu ise 2014 yılında yapılan analizlerle ortaya çıktı.

Söz konusu gezegenler, Dünya'nın yalnızca birkaç katı kütleye sahip olmalarına rağmen geniş hidrojen ve helyum atmosferleri sayesinde neredeyse Jüpiter büyüklüğüne ulaşıyor. Buna karşın kütleleri Jüpiter'in yaklaşık yüzde biri kadar olduğu için "pamuk şeker" yoğunluğunda gezegenler olarak tanımlanıyor.

ATMOSFERLERDE BEKLENEN SU İZLERİ GÖRÜLMEDİ

Araştırma ekibi, Hubble Uzay Teleskobu ile Kepler-51 b ve Kepler-51 d'nin atmosferlerinde özellikle su buharı gibi kimyasal bileşenlerin izlerini aradı. Bunun için gezegenler yıldızlarının önünden geçerken atmosferlerinden süzülen kızılötesi ışık analiz edildi. Ancak gözlemlerde beklenen kimyasal izlere rastlanmadı. Bilim insanları bunun nedeninin, gezegenlerin üst atmosferlerini kaplayan yoğun bulut ve pus tabakaları olduğunu düşünüyor.

Araştırmanın yazarlarından Colorado Boulder Üniversitesi'nden Jessica Libby-Roberts, büyük su emilim izlerini görmeyi beklediklerini ancak bunların muhtemelen bulutlar nedeniyle tespit edilemediğini ifade etti.

Araştırmacılara göre bu bulutlar, Dünya'daki su bulutlarından farklı olarak tuz kristalleri ya da Satürn'ün uydusu Titan'da görülen fotokimyasal puslardan oluşuyor olabilir.

KÜTLE ÖLÇÜMLERİ YENİDEN HESAPLANDI

Çalışmada gezegenlerin kütleleri de yeniden değerlendirildi. Kepler verileri ile Hubble gözlemlerinin birlikte incelenmesi sonucunda Kepler-51 b'nin daha önce hesaplanan kütlesi doğrulanırken, Kepler-51 d'nin beklenenden biraz daha düşük kütleli olduğu belirlendi.

Bu sonuç, Kepler-51 d'nin tahmin edilenden de düşük yoğunluğa sahip olabileceğini ortaya koydu.

GENÇ YAŞLARI ŞİŞKİN YAPILARINI AÇIKLAYABİLİR

Bilim insanları, gezegenlerin olağanüstü düşük yoğunluklarının büyük ölçüde sistemin genç yaşından kaynaklandığını düşünüyor. Yaklaşık 500 milyon yaşındaki Kepler-51 sistemi, 4,6 milyar yaşındaki Güneş Sistemi'ne kıyasla oldukça genç kabul ediliyor.

Modeller, gezegenlerin başlangıçta yıldızın "kar çizgisi" dışında oluştuğunu, daha sonra ise bugünkü yörüngelerine doğru göç ettiğini gösteriyor.

Araştırmaya göre yıldızlarına yakın konumda bulunan bu gezegenlerin şişkin atmosferleri önümüzdeki birkaç milyar yıl içinde yavaş yavaş uzaya karışacak. Modellemeler, Kepler-51 b'nin yaklaşık bir milyar yıl sonra sıcak ve küçük bir Neptün benzeri gezegene dönüşebileceğini, Kepler-51 d'nin ise atmosferinin bir bölümünü kaybetmesine rağmen düşük yoğunluklu yapısını koruyacağını ortaya koyuyor.

Araştırma ekibinden Zach Berta-Thompson, Kepler-51 sisteminin genç gezegenlerin nasıl evrimleştiğini anlamak için benzersiz bir doğal laboratuvar niteliği taşıdığını söyledi.

JAMES WEBB TELESKOBU YENİ İPUÇLARI SUNABİLİR

Bilim insanları, bu sıra dışı gezegenlerin atmosferik yapısını daha ayrıntılı incelemek için umutlarını James Webb Uzay Teleskobu'na bağladı. Daha uzun kızılötesi dalga boylarında gözlem yapabilen teleskobun, yoğun bulut katmanlarının altını inceleyerek gezegenlerin gerçek kimyasal bileşimini ortaya çıkarması bekleniyor.

Hubble Uzay Teleskobu, NASA ile Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ortaklığında yürütülen bir proje kapsamında faaliyet gösteriyor. Teleskobun bilimsel operasyonları ise Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü (STScI) tarafından yürütülüyor.