Ehliyette IQ Sınavı İddiası Doğru Mu?

Türkiye genelinde ehliyet sınavına girecek binlerce vatandaş, sosyal medyada dolaşan “IQ testi yapılacak” iddiası ile ilgili endişeli. İddialara göre, yeni yönetmelik kapsamında sürücü adaylarının IQ seviyeleri ölçülecek ve düşük puan alanlar sürücü belgesi alamayacak.

SOSYAL MEDYADA YAYGINLAŞAN İDDİA

Son günlerde sosyal medya platformlarında ve bazı haber kanallarında “Ehliyet sınavlarında IQ testi zorunlu hale geldi, IQ’su 79 ve altında olanlar ehliyet alamayacak” şeklinde paylaşımlar yer aldı. Bu haberler sürücü adayları arasında büyük bir merak ve endişe yarattı.

İddialarda özellikle şu hususlar öne çıkıyor:

Zeka geriliği (IQ 79 ve altı) olanlar ehliyet alamayacak.

Demans, duygu ve düşünceyi bozan kronik hastalıkları olan kişiler sürücü belgesi sahibi olamayacak.

Her sürücü adayına zorunlu olarak IQ testi uygulanacak.

Bu ifadeler sürücü adaylarının kafasında “Acaba ehliyet almak için IQ testi mi olacak?” sorusunu gündeme getirdi.

SAĞLIK BAKANLIĞI’NDAN 2016’DAN BERİ GEÇERLİ AÇIKLAMA

Sağlık Bakanlığı, sosyal medyada yayılan ve kamuoyunu yanlış yönlendiren bu iddialarla ilgili olarak 2016 yılında kapsamlı bir açıklama yapmıştı. Bakanlık açıklamasında, sürücü belgesi için gerekli sağlık raporunun alınma süreci ve uygulanacak testlerle ilgili şu önemli noktalar belirtildi:

Zeka testi tüm adaylara uygulanmıyor: Her sürücü adayı zorunlu olarak zeka testinden geçmeyecek.

Sağlık raporu alma süreci: Sürücü adayları, sağlık raporu almak için öncelikle aile hekimlerine veya ruhsatlı özel sağlık kuruluşlarına başvuruyor.

Şüpheli durumlarda ileri tetkik: Eğer muayene sırasında hekimler, adayda ağır akıl hastalığı, demans, kişilik bozukluğu ya da uyuşturucu madde bağımlılığı gibi durumlar tespit ederse, aday psikiyatri muayenesine sevk ediliyor.

Psikiyatri uzmanınca karar veriliyor: Psikiyatri uzmanı uygun görürse zeka testi yapılmak üzere adayı değerlendiriyor.

IQ 79 ve altı olursa ehliyet verilmiyor: Zeka testi sonucu 79 veya altında çıkan adaylara sürücü belgesi verilmemektedir.

Bu açıklama, sürücü adaylarının tamamına IQ testi uygulanmayacağını net şekilde ortaya koyuyor.

YÖNETMELİKTE NELER DEĞİŞTİ?

“Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik” 29 Aralık 2015 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik, sürücü belgesi almak isteyenlerden istenecek sağlık kriterlerini ve muayene süreçlerini ayrıntılı şekilde belirliyor.

Bu yönetmeliğe göre;

Adayların genel sağlık durumları değerlendiriliyor.

Kronik hastalıklar, psikiyatrik rahatsızlıklar, uyuşturucu kullanımı gibi durumlar sağlık muayenesinde gözlemleniyor.

Şüphe durumunda uzman görüşü alınması zorunlu.

Zeka testi gibi ileri tetkikler sadece gerekli hallerde uygulanıyor.

Bu düzenlemelerle amaç, trafikte güvenliği sağlamak ve riskli sürücülerin ehliyet sahibi olmasını engellemek.

UZMANLARDAN DEĞERLENDİRME

Sağlık ve trafik uzmanları, zeka testinin ehliyet sürecinde sadece belirli vakalarda uygulandığını belirtiyor. Her sürücü adayına yapılmasının mümkün olmadığına dikkat çekiliyor.

Uzmanlar şunları ifade ediyor:

Zeka testi, sürüş kabiliyeti ve trafik güvenliği açısından risk oluşturan zihinsel rahatsızlıkların tespiti için önemli.

Genel sağlık muayenesi sırasında herhangi bir ciddi psikiyatrik rahatsızlık veya zeka geriliği şüphesi olmayan adayların testi gerekmiyor.

Bu durumun sürücü adayları arasında haksızlık veya ayırım olarak algılanmaması gerekiyor.

HERKES İÇİN IQ TESTİ YOK, ANCAK…

Ehliyet almak isteyen vatandaşların korkmasına gerek yok. Sosyal medyada yayılan “herkes IQ testine tabi tutulacak” iddiası gerçeği yansıtmıyor. Sağlık Bakanlığı’nın belirttiği üzere zeka testi, sadece belirli hastalık şüphesi olan adaylara uygulanıyor. Sağlıklı ve zihin fonksiyonları normal olanlar için bu test zorunlu değil.

Ancak ağır zihinsel rahatsızlığı bulunan, demans ya da kişilik bozukluğu gibi durumları tespit edilen adaylar psikiyatri muayenesine sevk edilecek ve gerekli görülürse zeka testi yapılacak. IQ sonucu 79 veya altında olanlar sürücü belgesi alamayacak.