SON ELLİ YILDA İLAÇ KULLANIMI ARTTI!

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Eczane Hizmetleri Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Sultan Mehtap Büyüker; ilaç tüketimini artıran faktörler, akılcı ilaç kullanımının önemi ve eczane hizmetleri hakkında değerlendirmelerini paylaştı.

İLAÇ TÜKETİMİNİ ARTIRAN BİRÇOK FAKTÖR VAR

İçinde yaşadığımız yüzyılda ilaç kullanımının sağlık hizmetleri sunumunun vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini vurgulayan Büyüker, “Tıbbi tedavi yöntemlerindeki gelişmeler ve ilaç devrimi sayesinde geniş halk kitlelerinin sağlık hizmetlerinden yararlanması, ilaçlara olan talebi ve dolayısıyla ilaç tüketimini de hızla artırdı. Ayrıca çevre kirliliği, sigara, alkol, sağlığa zararlı gıda maddesi tüketiminin artması ve stres gibi birçok olumsuz faktör yeni hastalıkların ortaya çıkmasını kolaylaştırırken bu durum da tüketim artışını tetikledi. İlaç tüketimini artıran diğer önemli bir faktörün ise ilaçların gereksiz kullanımı olduğunu söyleyebiliriz. Bunun sebepleri arasında yanlış teşhis, çok uluslu ilaç şirketlerinin pazarlama stratejileri, reklam, reçetesiz ilaç kullanımı, tüketicinin bilinçsizliği, etik olmayan ilişkiler ve ilaçların hastalar tarafından bitinceye kadar kullanılmaması gibi faktörler yer alıyor.” dedi.

AKILCI İLAÇ KULLANIMI YAYGINLAŞTIRILMAYA ÇALIŞILIYOR

İlaç harcamalarındaki artışın kurumları çeşitli önlemler almaya yönlendirdiğini belirten Büyüker, “Bu önlemler arasında gereksiz ilaç tüketiminin engellenmesi, tedavi dozlarının süresinin kısaltılması, pahalı ve uzun süre kullanılan ilaçların kurum eczanelerinden verilmesi, katkı paylarının arttırılması, fiyat ayarlamaları, referans ilaç uygulaması, jenerik ilaç kullanımı ve akılcı ilaç kullanımı (AİK) gibi uygulamalar yer alıyor. Bu uygulamalardan en önemlisi ise akılcı ilaç kullanımının yaygınlaştırılmasıdır.” ifadelerini kullandı.

SON ELLİ YIL İÇİNDE İLAÇ KULLANIMI ARTTI

Büyüker, son elli yıl içinde eskiden tedavisi mümkün olmayan pek çok hastalık için çok sayıda ilaç kullanılmaya başlandığını söyledi ve sözlerine şöyle devam etti:

“Bu ilaçların daha etkili ve güvenli olan yeni türlerinin sürekli olarak geliştirilmesi, hastalığın ve hastanın durumuna göre ilacın akılcı ve doğru bir şekilde seçiminin gereğini ve önemini gündeme getiriyor. Akılcı ilaç kullanımı, bir hastalığın önlenmesi, kontrol altına alınması veya tedavi edilmesi için doğru ilacın gereken zamanda, gerektiği miktarda ve uygun fiyatla kullanılmasıdır. Akılcı ilaç kullanımı ucuz ya da indirimli ilaç kullanımı anlamına gelmez. Akılcı ilaç kullanımı süreci, hastanın probleminin dikkatlice tanımlanması, tedavi amaçlarının belirlenmesi ve değişik seçenekler içinden etkinliği kanıtlanmış ve güvenilir bir tedavinin seçilmesi, sonra da uygun bir reçete yazıp hastaya açık bilgiler ve talimatlar verilerek tedaviye başlanması, tedavinin sonuçlarının izlenmesi ve değerlendirilmesini kapsayan bir yaklaşımı gerektiriyor. Akılcı olmayan ilaç kullanımı denildiğinde ise endikasyon yokken ilaç kullanımı, yanlış ilaç ve tedavi seçimi, etkisi şüpheli ilaçların kullanımı, ulaşılabilir, güvenli ve etkili ilaç sağlanmasında yetersizlik, doğru ilacı yanlış doz, süre ve formda kullanma yaklaşımlarından bahsedilebilir.”

REÇETELERİ ANLAYAMAMAK HASTALARA ZARAR VERİYOR

İlaç kullanımında hastalara zarar veren bir diğer nedenin ise reçetelerin okunabilme ve anlaşılma problemi olduğunu ifade eden Büyüker, “İlaç kullanıcıları, hekimin reçete ettiği ilaçları akılcı ilaç kullanımında temel yaklaşımları yerine getirdiği oranda faydasını görecektir. İlaç kullanıcılarının ilacın muhafaza edilmesinden teminine kadar birçok unsuru bilmeleri gerekiyor. Bu unsuların bilinmesi sağlık okuryazarlığının önemli bir kısmını oluşturuyor. Sağlık okuryazarlığı, kaliteli, etkili ve güvenli bir sağlık hizmeti sunulmasında bireylerin rahatsızlıklarını doğru ifade edebilmelerini, sağlık çalışanları ile etkili iletişim kurabilmelerini, tıbbı öneri ve tedavi yönergelerini anlayıp uygulayabilmelerini geliştirip destekliyor. Akılcı ilaç kullanımı ile sağlık okuryazarlığı, sağlığın geliştirilmesine şüphesiz etkisi olan ve aralarında organik bağ ile bir birini tamamlayan iki önemli unsurdur. İlaç ancak doğru kullanıldığı sürece etkilidir. İlaç kullanıcılarının doğru ilacı, doğru zamanda, doğru miktarda, doğru şekilde kullanmaları ve muhafaza edebilmeleri için sağlık okuryazarlığına sahip olmaları gerekiyor.” diye konuştu.

ECZACININ GÖZETİMİ VE DENETİMİNDE ÇALIŞIYORLAR

Eczane Teknik Hizmetleri Elemanının eczacının gözetimi, denetim ve sorumluluğunda olduğunu belirten Büyüker, “Eczane Teknik Hizmetleri Elemanı, hasta ve danışanların ihtiyaçlarının veya reçetesinin karşılanması, ilaç tedariğine ilişkin uygulamalar, hasta kayıt işlemleri, stok kontrolü ve depolama, fatura işlemleri ile eczanenin işleyiş ve organizasyonuna yönelik işlemleri, ilgili mevzuat ve tanımlanmış görev talimatlarına uygun olarak yapma ve bu faaliyetleri yürüten ekipleri yönetme bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir.” dedi.