Edessa'dan bugüne: Urfa çarşılarının bilinmeyen hikayesi!

Şanlıurfa’nın en eski ticaret merkezlerinden olan tarihi çarşılarda yıllardır esnaflık yapan ve aynı zamanda Urfa adına iki kitap kaleme alan yazar Necdet Şansal, kentin köklü tarihi hakkında önemli açıklamalarda bulundu.

Hem kentin tarihsel mirası olan yeraltı çarşılarına dikkat çeken hem de genç nesillere seslenen Şansal, Şanlıurfa'nın tarihte bir köprü vazifesi gördüğünü belirtti.

"ROMA DÖNEMİNDEN KALMA ÇARŞILAR TURİZME KAZANDIRILMALI"

Tarihi çarşıların üç farklı kompleksten oluştuğunu ve yeraltında Roma döneminden kalma yapıların bulunduğunu söyleyen Necdet Şansal, "Bu gördüğünüz çarşı, 500 yıllık Osmanlı Devleti döneminden kalma, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Diyarbakır Valisi Behrampaşa tarafından yaptırılmıştır. Bu tarihi çarşının üç kompleksi var; biri Gümrük Hanı, biri Kazaz Pazarı, biri de bulunduğumuz yer olan Sipahi Pazarı'dır. Bu çarşı tabi ki 500 yıllık ama bu çarşının altında da Ceketçi Pazarı dediğimiz, Romalılar döneminden kalma yeraltı çarşıları var. Bu tarihi çarşılar şimdiye kadar turizme kazandırılmadı. Urfa kadim ve tarihi bir şehir. Urfa'da çok çok güzel yerler var. Bu yeraltı çarşılarının yeniden turizme ve tarihe kazandırılması, Şanlıurfa için önemli bir turizm ve tarihi değer taşıyor" dedi.

"URFA'NIN TARİHSEL OLARAK KALBİ"

Kendisini Urfa hakkında kitap yazmaya iten süreci ve bölgenin önemini vurgulayan Şansal, "Benim çocukluğumdan bu yana tarihe özel bir merakım var. 'Urfa Tarihi' ve 'Urfa Kültürü' adlı iki kitap yazdım. Benim bir merakım oldu. Bir de bulunduğumuz yer, Urfa'nın en eski ve en tarihi çarşısıdır. Burada benden çok yaşlı, benden önceki kuşaklarla ilişkilerim oldu. Urfa tarihini ve kültürünü yazmaya çalıştım. Yani Urfa denilince akla bu bölge gelir: Balıklıgöl, Gümrük Hanı ve Sipahi Pazarı... Burası, Urfa'nın deyim yerindeyse tarihsel olarak kalbi sayılabilir" ifadelerini kullandı

"GENÇLER ÖZNE OLMALI, NESNE OLMAMALI"

Gençlerin tarihe ve kitaplara olan ilgisizliğinden yakınarak onlara yapıcı olmaları yönünde tavsiyelerde bulunan Şansal, "Maalesef benim gözlemlediğim ve bildiğim kadarıyla, tabii ki genelleme yapmak doğru bir şey değil ama gençler tarih ve kitap okumaya çok fazla meraklı değiller. Ben buradan gençlere seslenmek istiyorum. Bu günü bilmek için dünü bilmek, okumak, araştırmak ve düşünmek gerekir. Cep telefonlarıyla çok fazla ilgilenmek insanı geliştirmez. Bunlar sadece anlık zevklerdir. Ancak iyi bilgiler edinmek için okumak ve araştırmak lazım. En azından insanın kendini geliştirmesi gerekir. Genç, özne olmalı; nesne olmamalı. Yapıcı olmalı, iyi ve kötü günleri düşünmeli, ahlaki değerlerle kendisini yetiştirmelidir. Bence her çeşit kitabı okumalı ve özellikle tarih kitaplarına ilgi göstermesi gerekir diye düşünüyorum" şeklinde konuştu.

"İPEK YOLU ÜZERİNDE BİR KÖPRÜ"

Şanlıurfa'nın tarihi konumu ve Büyük İskender dönemine uzanan antik adı Edessa'nın hikâyesini anlatan Şansal, sözlerini şöyle tamamladı:

"Urfa'yı Türkiye'de öne çıkaran en önemli özellik, çok eski bir tarihe sahip olmasıdır. Bu münasebetle Urfa, diğer şehirlerden çok öndedir. Mesela Urfa, tarihte İpek Yolu denilen bölgede yer almıştır. İpek Yolu dediğimiz yer, doğu ile batı arasında bir köprü vazifesi görmüştür. Kültürel, ekonomik ve sosyal açıdan Hindistan'dan, İran'dan ve Çin'den gelen mallar, kervanlarla Van, Diyarbakır, Urfa, Halep ve Şam üzerinden Arap ülkelerine taşınmıştır. Yani Urfa, önemli bir ticaret yolu üzerinde kurulmuştur.

Tarihsel kayıtlara göre Urfa'nın ilk adı Edessa'dır. O da Makedonya Kralı Büyük İskender'in komutanı Seleukos'un doğduğu şehrin adıdır. Yazılı kayıtlara göre milattan önce 302-303 yıllarında Büyük İskender ölünce, Asya ve Afrika'yı kapsayan büyük imparatorluğu komutanları arasında paylaşılmıştır. Urfa'yı da komutanı Seleukos'a vermiştir. Seleukos da doğduğu şehrin adı olan Edessa'yı Urfa'ya vermiştir.

Seleukos, Urfa'ya geldiği zaman bulunduğumuz bölgeyi, Balıklıgöl civarını yemyeşil, cennet gibi bir yer olarak görmüş. Her taraf ağaçlık ve su değirmenlerinin bulunduğu bir bölgeymiş. Kendisinin Makedonya'da doğduğu şehrin adı Edessa olduğu için Urfa'ya da Edessa ismi verilmiştir. Yani yüzlerce yıl Edessa ismiyle anılması tarihsel bir gerçektir. Cumhuriyet'le birlikte ise Urfa ismini almıştır."